ชุดตรวจสารเสพติดแบบจุ่มหรือแบบหยดปัสสาวะทำงานโดยอาศัยปฏิกิริยาเคมีระหว่างสารเสพติดในปัสสาวะกับแอนติบอดีบนแผ่นทดสอบ ปฏิกิริยานี้ต้องใช้เวลาอย่างน้อย 5 นาที จึงจะสมบูรณ์ ถ้าอ่านก่อนเวลาอาจได้เส้นที่ยังไม่ชัด

หลายคนที่ใช้ ชุดตรวจสารเสพติด มักเข้าใจว่าถ้าผลตรวจออกมาเป็น ลบ (Negative) ก็แปลว่า

การเลือกชุดตรวจสารเสพติดให้เหมาะกับนโยบายองค์กรและลักษณะงาน เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัยและควบคุมต้นทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ องค์กรควรพิจารณาทั้งประเภทงาน จำนวนพนักงาน ความรวดเร็วในการตรวจ งบประมาณ

การเตรียมตัวก่อนตรวจสารเสพติดเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยให้ผลตรวจมีความแม่นยำและน่าเชื่อถือ ทั้งในองค์กร โรงงาน บริษัทขนส่ง และหน่วยงานต่าง ๆ

ชุดตรวจสารเสพติดเป็นเครื่องมือคัดกรองที่ช่วยให้คลินิกและสถานพยาบาลประเมินความเสี่ยงเบื้องต้นได้รวดเร็ว โดยเฉพาะในงานตรวจสุขภาพ งานเวชกรรม งานอาชีวอนามัย งานบำบัดฟื้นฟู หรือการติดตามผู้ป่วยที่ใช้ยาควบคุมบางประเภท