เมื่อพูดถึงการตรวจสารจากกระท่อม หลายคนอาจสงสัยว่า ชุดตรวจกระท่อมใช้ตรวจปัสสาวะได้ยังไง และตรวจหาสารตัวไหน เพราะชุดตรวจสารเสพติดทั่วไปไม่ได้หมายความว่าจะสามารถตรวจหากระท่อมได้ทุกชุด
โดยทั่วไป การตรวจหาการใช้กระท่อมจากปัสสาวะจะมุ่งตรวจ Mitragynine ซึ่งเป็นอัลคาลอยด์สำคัญที่พบในพืชกระท่อม (Mitragyna speciosa) โดยสามารถตรวจได้ทั้งแบบ Screening Test เช่น Immunoassay และการตรวจยืนยันด้วยวิธีทางห้องปฏิบัติการ เช่น LC-MS/MS
Labcorp ระบุว่าการตรวจ Kratom ในปัสสาวะของห้องปฏิบัติการสามารถเริ่มด้วย Immunoassay เพื่อตรวจคัดกรอง Mitragynine และหากผลคัดกรองเป็นบวกจึงตรวจยืนยันด้วย LC-MS/MS ซึ่งสามารถตรวจ Mitragynine และ 7-Hydroxymitragynine ได้ละเอียดขึ้น
ชุดตรวจกระท่อมใช้ตรวจปัสสาวะได้ยังไง?
ชุดตรวจกระท่อมสำหรับปัสสาวะโดยทั่วไปตรวจหา Mitragynine หรือสารเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับกระท่อม ด้วยหลัก Immunoassay
ขั้นตอนทั่วไปคือ
- เก็บตัวอย่างปัสสาวะในภาชนะสะอาด
- ตรวจว่าชุดทดสอบระบุสำหรับ Urine และตรวจ Mitragynine หรือ Kratom
- จุ่มแถบทดสอบหรือหยดตัวอย่างลง Cassette ตามคู่มือ
- รอตามเวลาที่ผู้ผลิตกำหนด
- อ่านเส้น Control (C) และ Test (T)
- หากผลคัดกรองเป็นบวกและผลมีความสำคัญต่อการตัดสินใจ ควรพิจารณาตรวจยืนยันในห้องปฏิบัติการ
การตรวจด้วย Immunoassay ถือเป็น Presumptive Screening หรือการคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การยืนยันชนิดและปริมาณของสารแบบเด็ดขาด การตรวจด้วย Mass Spectrometry เช่น LC-MS/MS มีความจำเพาะสูงกว่าและใช้เป็นวิธียืนยันผลได้
ชุดตรวจกระท่อมตรวจหาสารอะไร?
สารสำคัญที่มักใช้เป็นเป้าหมายในการตรวจคือ Mitragynine
Mitragynine เป็นหนึ่งในอัลคาลอยด์หลักของกระท่อม และเป็นสารที่ห้องปฏิบัติการหลายแห่งใช้เป็น Marker สำหรับการตรวจหาการสัมผัสหรือการใช้ผลิตภัณฑ์กระท่อม
นอกจากนี้ยังมีสารที่เกี่ยวข้อง เช่น
- 7-Hydroxymitragynine
- Speciociliatine
- Speciogynine
- Mitraciliatine
งานวิเคราะห์ปัสสาวะด้วยเทคนิค Chromatography/Mass Spectrometry พบ Mitragynine และอัลคาลอยด์ที่เกี่ยวข้องหลายชนิดในตัวอย่างหลังการใช้กระท่อม
แต่สำหรับ Rapid Test ทั่วไป ต้องดูฉลากและเอกสารกำกับของรุ่นนั้นโดยเฉพาะว่าตรวจสารใด
ไม่ควรสมมติว่าชุดที่เขียนว่า “Kratom Test” ทุกยี่ห้อมี Target และ Cut-off เหมือนกัน
Mitragynine คืออะไร?
Mitragynine เป็นอัลคาลอยด์ที่พบในพืชกระท่อมและเป็นหนึ่งในสารหลักที่ใช้ในการตรวจทางพิษวิทยา
ในงานตรวจปัสสาวะ ชุดตรวจหรือห้องปฏิบัติการอาจใช้ Mitragynine เป็นสารเป้าหมายเพื่อช่วยระบุว่าตัวอย่างมีสารที่สัมพันธ์กับการใช้กระท่อมหรือไม่
ตัวอย่างจาก Mayo Clinic Laboratories มีการตรวจ Mitragynine แบบ Qualitative ในปัสสาวะด้วย LC-MS/MS โดยตรง
ดังนั้นเวลาเลือกชุดตรวจ ไม่ควรดูเพียงคำว่า
Drug Test
ควรมองหาข้อมูลว่า
Analyte / Target: Mitragynine หรือ Kratom
ชุดตรวจสารเสพติดทั่วไปตรวจเจอกระท่อมหรือไม่?
ไม่ควรสรุปว่าตรวจได้
ชุดตรวจสารเสพติดแบบ Multi-Drug Panel ทั่วไปอาจออกแบบมาสำหรับสาร เช่น
- Amphetamine
- Methamphetamine
- THC
- Cocaine
- Opiates
- Benzodiazepines
- Ketamine
แต่ไม่ได้หมายความว่าจะมี Assay สำหรับ Mitragynine อยู่ด้วย
มีรายงานทางวิชาการที่ตัวอย่างซึ่งตรวจพบ Kratom alkaloids ด้วย LC-MS/MS ให้ผลลบกับ Immunoassay สำหรับยาและสารเสพติดกลุ่มอื่นหลายชนิด แสดงให้เห็นว่าการตรวจ Kratom ต้องใช้วิธีที่มี Target เหมาะสม
ดังนั้นหากต้องการตรวจสารจากกระท่อม ควรเลือก ชุดตรวจ Mitragynine/Kratom โดยเฉพาะ
ชุดตรวจกระท่อมแบบ Rapid Test ทำงานอย่างไร?
ชุดตรวจปัสสาวะแบบ Rapid Test จำนวนมากใช้หลัก Competitive Immunochromatographic Assay
หลักการแบบง่ายคือ ภายในแถบทดสอบมีสารและ Antibody ที่ออกแบบให้ตอบสนองต่อสารเป้าหมายหรือกลุ่มสารเป้าหมาย
เมื่อนำปัสสาวะเข้าสู่ชุดตรวจ ตัวอย่างจะเคลื่อนผ่านแถบทดสอบด้วยแรง Capillary Action
จากนั้นระบบจะเกิดปฏิกิริยาที่ตำแหน่ง
C = Control
และ
T = Test
เพื่อให้สามารถแปลผลได้
อย่างไรก็ตาม รูปแบบการอ่านผลต้องยึด Instructions for Use (IFU) ของชุดตรวจแต่ละรุ่นเป็นหลัก
อ่านผลชุดตรวจกระท่อมอย่างไร?
สำหรับ Competitive Lateral Flow Test ที่ใช้รูปแบบมาตรฐานทั่วไป มักอ่านผลในลักษณะดังนี้
| ผลบนชุดตรวจ | การแปลผลทั่วไป |
|---|---|
| มีเส้น C และ T | Negative |
| มีเฉพาะเส้น C | Presumptive Positive |
| ไม่มีเส้น C | Invalid |
ผล Negative
หากขึ้นทั้งเส้น C และ T โดยทั่วไปหมายถึงระดับสารเป้าหมายต่ำกว่าค่า Cut-off ของชุดตรวจ
สำคัญมากว่า
Negative ไม่ได้แปลว่าไม่มีสารอยู่เลย
แต่อาจหมายถึงมีระดับต่ำกว่าความสามารถหรือค่า Cut-off ของชุดทดสอบ
ผล Presumptive Positive
หากมีเส้น Control แต่ไม่ปรากฏ Test Line ในชุดแบบ Competitive ที่ออกแบบในลักษณะนี้ จะถือเป็นผลคัดกรองเบื้องต้นว่า Positive
หากผลดังกล่าวนำไปใช้กับการตัดสินใจที่สำคัญ เช่น ด้านการแพทย์ การจ้างงาน หรือข้อพิพาท ควรตรวจยืนยันด้วยวิธีห้องปฏิบัติการ
ผล Invalid
ถ้า Control Line ไม่ขึ้น ไม่ควรนำผลมาแปลความหมาย
ควรใช้ชุดใหม่และทำตามคู่มืออีกครั้ง
การอ่านแบบ C/T ด้านบนเป็นหลักการทั่วไปของ Competitive Rapid Test เท่านั้น ต้องตรวจคู่มือของชุดตรวจกระท่อมรุ่นที่ใช้จริงเสมอ เพราะรูปแบบและเวลาการอ่านผลอาจแตกต่างกัน
เส้น T จาง ถือว่าผลบวกหรือผลลบ?
นี่เป็นหนึ่งในคำถามที่พบบ่อยที่สุดของ Rapid Test
สำหรับชุดตรวจแบบ Competitive ที่ระบุในคู่มือว่า เส้น T ที่มองเห็นได้ภายในช่วงเวลาอ่านผลถือเป็น Negative ความเข้มของ Test Line ไม่จำเป็นต้องเท่ากับ Control Line
ดังนั้น
T จาง ไม่ควรถูกตีความเป็น Positive อัตโนมัติ
แต่ต้องดูคำแนะนำของผู้ผลิตเป็นหลัก
สาเหตุที่เส้น T มีความเข้มแตกต่างกันอาจเกี่ยวข้องกับ
- ความเข้มข้นของสาร
- ความเข้มข้นของปัสสาวะ
- Lot ของชุดตรวจ
- ระยะเวลาอ่านผล
- สภาพการเก็บรักษา
- Cut-off ของ Assay
ห้ามนำระดับความเข้มของเส้นมาใช้คำนวณปริมาณสาร เว้นแต่ผู้ผลิตระบุว่าชุดนั้นออกแบบมาสำหรับการวัดเชิงปริมาณ
Cut-off ของชุดตรวจกระท่อมคืออะไร?
Cut-off คือระดับที่ใช้เป็นเกณฑ์สำหรับแยกผลคัดกรอง
แต่ไม่มีตัวเลขเดียวที่สามารถใช้แทนชุดตรวจทุกยี่ห้อได้
ตัวอย่างเช่น Labcorp ใช้ Immunoassay สำหรับ Mitragynine ที่ Screening Threshold 5.0 ng/mL และใช้ LC-MS/MS ที่ Threshold ต่ำกว่าสำหรับการยืนยัน ขณะที่งานวิจัยด้าน Mitragynine ระบุว่าการตรวจในบริบทต่าง ๆ สามารถใช้ Cut-off แตกต่างกัน และไม่มี Cut-off ที่ถูกทำให้เป็นมาตรฐานระดับชาติแบบเดียวกันในทุกระบบ
ดังนั้นเวลาซื้อ Rapid Test ควรตรวจ
Target + Cut-off + Specimen + Method
พร้อมกัน
ตาราง: สิ่งที่ควรดูบนชุดตรวจกระท่อมก่อนซื้อ
| รายการ | ควรตรวจอะไร |
|---|---|
| Target | Mitragynine / Kratom |
| Specimen | Urine |
| Method | Immunoassay / Rapid Test |
| Cut-off | ตาม Specification ของรุ่น |
| Format | Strip / Cassette / Cup |
| Reading Time | ตาม IFU |
| Storage | ตามอุณหภูมิที่ผู้ผลิตกำหนด |
| Expiry Date | ต้องไม่หมดอายุ |
| Control Line | ต้องปรากฏเพื่อให้ผล Valid |
| Documentation | มีคู่มือและข้อมูลผู้ผลิตชัดเจน |
วิธีใช้ชุดตรวจกระท่อมกับปัสสาวะแบบทั่วไป
ขั้นตอนที่ 1: ตรวจชุดทดสอบก่อนใช้งาน
เช็ก
- ชื่อสารที่ตรวจ
- ประเภทตัวอย่าง
- วันหมดอายุ
- ซองไม่ฉีกขาด
- วิธีเก็บรักษา
หากชุดระบุว่าใช้ตรวจ Urine และ Target คือ Mitragynine/Kratom จึงนำไปใช้ตามขั้นตอนของรุ่นนั้น
ขั้นตอนที่ 2: เก็บปัสสาวะในภาชนะสะอาด
ใช้ภาชนะเก็บตัวอย่างที่สะอาดและเหมาะสม
หลีกเลี่ยงสิ่งปนเปื้อน เช่น
- น้ำ
- น้ำยาทำความสะอาด
- สารเคมี
- ของเหลวอื่น
เพราะอาจรบกวนการทำงานของชุดตรวจ
ห้องปฏิบัติการที่ตรวจ Mitragynine เช่น Mayo Clinic Laboratories และ Labcorp ใช้ปัสสาวะที่เก็บในภาชนะพลาสติกที่ไม่มีสารกันเสียสำหรับการตรวจของตน
ขั้นตอนที่ 3: เตรียมชุดตามคู่มือ
หากชุดถูกเก็บในอุณหภูมิแตกต่างจากห้อง ควรทำตามคำแนะนำของผู้ผลิตเรื่องการเตรียมชุดก่อนใช้งาน
อย่าเปิดซองทิ้งไว้นานเกินความจำเป็น
ขั้นตอนที่ 4: ใส่ตัวอย่างตามประเภทชุดตรวจ
หากเป็น Dip Strip ให้จุ่มตามระดับและระยะเวลาที่กำหนด
หากเป็น Cassette ให้ใช้ Dropper หยดจำนวนหยดตามคู่มือ
ไม่ควรจุ่มหรือหยดมากกว่าที่ผู้ผลิตกำหนด เพราะอาจทำให้การไหลของตัวอย่างผิดปกติ
ขั้นตอนที่ 5: รอเวลาตามที่กำหนด
ตั้งเวลาและอ่านผลภายในช่วงเวลาที่คู่มือระบุ
ไม่ควรอ่านเร็วหรือช้าเกินไป
โดยเฉพาะการกลับมาอ่านชุดตรวจหลังทิ้งไว้นาน เพราะเส้นที่เกิดขึ้นภายหลังอาจไม่ใช่ผลที่ Valid ตามข้อกำหนดของชุดนั้น
ขั้นตอนที่ 6: ตรวจ Control Line ก่อน
ก่อนดู Positive หรือ Negative ให้เช็กเส้น C ก่อนเสมอ
หากไม่มี Control Line ถือว่าการทดสอบไม่สมบูรณ์
ขั้นตอนที่ 7: บันทึกผล
หากเป็นการตรวจในองค์กร ควรมีระบบบันทึก
- วันที่ตรวจ
- เวลา
- Lot Number
- Expiry
- ผู้ทำการตรวจ
- ผล
- ขั้นตอนการส่งตรวจยืนยันกรณีจำเป็น
เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้
Rapid Test กับ Lab Test ต่างกันอย่างไร?
| หัวข้อ | Rapid Test | Laboratory Test |
|---|---|---|
| ความเร็ว | เร็ว | ใช้เวลามากกว่า |
| การใช้งาน | Screening | Screening / Confirmation |
| เครื่องมือ | ไม่ซับซ้อน | เครื่องมือเฉพาะทาง |
| ผล | Qualitative เป็นหลัก | Qualitative / Quantitative |
| ความจำเพาะ | ขึ้นกับ Assay | สูงกว่าใน LC-MS/MS |
| ใช้ยืนยันผล | ไม่ควรใช้เพียงลำพังในกรณีสำคัญ | เหมาะกว่า |
Mayo Clinic Laboratories ใช้ LC-MS/MS สำหรับการตรวจ Mitragynine ในปัสสาวะ ขณะที่ Labcorp ใช้ระบบที่เริ่มจาก Immunoassay แล้ว Reflex ไป LC-MS/MS เมื่อจำเป็น
ทำไมผล Rapid Test จึงไม่ควรถือเป็นคำตอบสุดท้ายเสมอไป?
Immunoassay เป็นเครื่องมือคัดกรองที่สะดวก แต่ทุกการตรวจมีข้อจำกัด
ผลอาจได้รับผลกระทบจาก
- Cross-reactivity
- Cut-off
- ความเข้มข้นของตัวอย่าง
- คุณภาพและสภาพชุดตรวจ
- เวลาในการอ่านผล
- สารที่ Assay ถูกออกแบบให้ตรวจ
Labcorp ระบุว่าการตรวจ Immunoassay สำหรับ Kratom เป็น Presumptive Test และมีบางสถานการณ์ที่อาจเกิด False Positive ได้ จึงมี Definitive Testing ด้วย Mass Spectrometry สำหรับกรณีที่เหมาะสม
ชุดตรวจ Mitragynine ตรวจ 7-Hydroxymitragynine ได้ด้วยไหม?
ไม่จำเป็น
Assay ต้องดูเป็นรายรุ่น
ตัวอย่างข้อมูลของ Labcorp ในปี 2026 ระบุว่า Immunoassay ของห้องปฏิบัติการดังกล่าวถูกออกแบบให้ตรวจ Mitragynine เป็นหลัก และไม่ได้ตรวจ 7-Hydroxymitragynine โดยตรงในขั้น Screening แต่ขั้น Confirmation สามารถตรวจแยกสารที่เกี่ยวข้องได้
ดังนั้นหากต้องการทราบว่าสามารถตรวจสารใดได้บ้าง ต้องดูช่อง
Analyte / Target / Cross-reactivity
ในเอกสารของชุดตรวจแต่ละรุ่น
ชุดตรวจกระท่อมใช้ตรวจในองค์กรได้ไหม?
ในเชิงเทคนิค Rapid Test สามารถใช้เป็นเครื่องมือ Screening ได้ หากผลิตภัณฑ์ได้รับการออกแบบสำหรับวัตถุประสงค์ดังกล่าว
แต่หากผลตรวจมีผลต่อสิทธิ การจ้างงาน หรือการดำเนินการกับบุคคล ควรมี
- ขั้นตอนเก็บตัวอย่างที่ชัดเจน
- การระบุตัวอย่าง
- ผู้รับผิดชอบ
- การรักษาความลับ
- ขั้นตอนจัดการผล Presumptive Positive
- วิธีส่งตรวจยืนยัน
- นโยบายองค์กรที่ชัดเจน
ไม่ควรตัดสินจาก Rapid Test เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีขั้นตอนตรวจสอบที่เหมาะสม
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการใช้ชุดตรวจกระท่อม
ใช้ Drug Test ทั่วไปแล้วคิดว่าตรวจกระท่อมได้
ต้องมี Assay สำหรับ Mitragynine/Kratom โดยเฉพาะ
อ่าน T จางเป็น Positive ทันที
สำหรับ Competitive Assay หลายรุ่น เส้น T ที่ปรากฏยังถือเป็น Negative ตามคู่มือ
อ่านผลหลังเวลาที่กำหนด
ผลที่เกิดหลัง Reading Window อาจใช้ไม่ได้
ไม่ตรวจ Control Line
ไม่มี C = Invalid
คิดว่า Negative หมายถึงไม่มีสาร 100%
จริง ๆ หมายถึงไม่พบเหนือเกณฑ์ที่ Assay กำหนดภายใต้เงื่อนไขการตรวจ
ใช้ Rapid Test เป็นผลยืนยันเด็ดขาด
หากมีผลสำคัญต่อบุคคล ควรพิจารณา Confirmation Test
สรุป: ชุดตรวจกระท่อมใช้ตรวจปัสสาวะได้อย่างไร?
ชุดตรวจกระท่อมสำหรับปัสสาวะมักออกแบบเพื่อตรวจ Mitragynine หรือสารเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับกระท่อม โดย Rapid Test ส่วนใหญ่ทำหน้าที่เป็น Screening Test
กระบวนการทั่วไปคือ
เก็บปัสสาวะ → ใส่ตัวอย่างลงชุดตรวจ → รอตามเวลาที่กำหนด → ตรวจ C/T → แปลผลตามคู่มือ
สิ่งสำคัญที่สุดคืออย่าดูเพียงคำว่า “ชุดตรวจสารเสพติด”
ต้องตรวจให้แน่ใจว่า
Target = Mitragynine/Kratom
และควรตรวจ Cut-off, วิธีใช้ และวิธีอ่านผลของรุ่นนั้นโดยเฉพาะ
หากผลเป็น Presumptive Positive และต้องนำไปใช้ตัดสินใจในเรื่องสำคัญ การตรวจยืนยันด้วยวิธีอย่าง LC-MS/MS จะให้ข้อมูลที่จำเพาะกว่าการใช้ Rapid Test เพียงอย่างเดียว
FAQ: ชุดตรวจกระท่อม
ชุดตรวจกระท่อมตรวจสารอะไร?
ชุดตรวจปัสสาวะสำหรับกระท่อมจำนวนมากมุ่งตรวจ Mitragynine ซึ่งเป็นอัลคาลอยด์สำคัญในกระท่อม แต่ต้องตรวจ Specification ของแต่ละรุ่น เพราะสารเป้าหมายอาจแตกต่างกัน
ชุดตรวจสารเสพติดทั่วไปตรวจกระท่อมได้ไหม?
ไม่จำเป็นต้องตรวจได้ ต้องมีช่องหรือ Assay ที่ออกแบบสำหรับ Mitragynine หรือ Kratom โดยเฉพาะ
ชุดตรวจกระท่อมใช้ปัสสาวะได้ไหม?
ได้ หากชุดนั้นระบุว่า Specimen คือ Urine โดยต้องเก็บและใช้ตัวอย่างตามคู่มือของผู้ผลิต
เส้น T จางในชุดตรวจกระท่อมถือว่าบวกไหม?
สำหรับ Competitive Rapid Test หลายรุ่น หากเส้น T ปรากฏภายในเวลาที่กำหนดจะถือเป็น Negative แม้เส้นจาง แต่ต้องยึดคู่มือของชุดตรวจรุ่นนั้นเป็นหลัก
ถ้าขึ้นเฉพาะเส้น C หมายความว่าอะไร?
ในชุด Competitive Immunoassay ที่ใช้รูปแบบ C/T ทั่วไป การมีเฉพาะ C มักหมายถึง Presumptive Positive แต่ควรตรวจคู่มือของรุ่นนั้นก่อนแปลผล
ถ้าเส้น C ไม่ขึ้นต้องทำอย่างไร?
ถือว่าผล Invalid ไม่ควรแปลผล ควรใช้ชุดใหม่และตรวจซ้ำตามขั้นตอน
ผล Negative หมายความว่าไม่มีกระท่อมในร่างกายเลยหรือไม่?
ไม่สามารถสรุปแบบนั้นได้ Negative หมายถึงสารเป้าหมายไม่ถึงเกณฑ์ที่ชุดตรวจสามารถรายงานเป็น Positive ภายใต้ Cut-off และเงื่อนไขของชุดนั้น
Rapid Test ยืนยันการใช้กระท่อมได้เลยไหม?
Rapid Test เหมาะกับการคัดกรอง หากผลมีความสำคัญต่อการตัดสินใจควรพิจารณาตรวจยืนยันด้วยวิธีที่มีความจำเพาะสูง เช่น LC-MS/MS
ชุดตรวจ Mitragynine ตรวจ 7-Hydroxymitragynine ได้ไหม?
ไม่ใช่ทุกชุด Assay บางชนิดตรวจ Mitragynine เป็นหลักและไม่ได้ตรวจ 7-Hydroxymitragynine โดยตรง จึงต้องตรวจ Analyte Specification ของผลิตภัณฑ์
➡️ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับชุดตรวจสารเสพติด Line :@magdcine
➡️ดูรายละเอียดชุดตรวจสารเสพติดทั้งหมด : ” ชุดตรวจสารเสพติด “
➡️ดูรายละเอียดชุดตรวจสารเสพติดทั้งหมด : ” ชุดตรวจกระท่อม “
#ชุดตรวจกระท่อม #ตรวจสารกระท่อม #Mitragynine #KratomTest #ชุดตรวจสารเสพติด #ตรวจปัสสาวะ #RapidTest #DrugTest
